签入版本
This commit is contained in:
@@ -0,0 +1,480 @@
|
||||
# 5.3 验证码机制
|
||||
|
||||
:::tip 概述
|
||||
CaptchaService 提供图片验证码的生成与验证,用于登录等需要人机校验的场景。验证码基于 PHP GD 库生成,采用 6 位字母数字混合字符(去除易混淆字符 0O、1lI),支持防刷限流和万能验证码。
|
||||
:::
|
||||
|
||||
## 工作流程
|
||||
|
||||
```text
|
||||
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
|
||||
│ 获取验证码 │
|
||||
└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
|
||||
|
||||
前端 后端
|
||||
│ │
|
||||
│── GET /api/captcha ──────────────────►│
|
||||
│ ?clientIp=192.168.1.1 │
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ CaptchaService │
|
||||
│ │ ::generate() │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 1. 防刷检查 │
|
||||
│ │ checkRateLimit() │
|
||||
│ │ 超限 → 返回等待 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 2. 生成随机码 │
|
||||
│ │ 6位 去混淆字符 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 3. 生成 UUID key │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 4. 存入 Redis │
|
||||
│ │ captcha:{key} │
|
||||
│ │ TTL = 300秒 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 5. GD 库渲染图片 │
|
||||
│ │ 干扰线 + 噪点 │
|
||||
│ │ → Base64 编码 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│◄── { key, captcha } ─────────────────│
|
||||
│ │
|
||||
│ 显示 Base64 图片 │
|
||||
│ 用户输入验证码 │
|
||||
|
||||
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
|
||||
│ 登录时验证 │
|
||||
└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
|
||||
|
||||
前端 后端
|
||||
│ │
|
||||
│── POST /api/login ──────────────────►│
|
||||
│ { username, password, │
|
||||
│ code: "AB3K7M", │
|
||||
│ key: "550e8400-..." } │
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ CaptchaService │
|
||||
│ │ ::verify() │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 1. 万能验证码? │
|
||||
│ │ 匹配 → 直接通过 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 2. Redis 查询 │
|
||||
│ │ captcha:{key} │
|
||||
│ │ 不存在 → 已过期 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 3. 比较验证码 │
|
||||
│ │ 大小写不敏感 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 4. 删除缓存 │
|
||||
│ │ 一次性使用 │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│ ┌────────┴────────┐
|
||||
│ │ 5. 继续登录流程 │
|
||||
│ │ JwtService:: │
|
||||
│ │ login() │
|
||||
│ └────────┬────────┘
|
||||
│ │
|
||||
│◄── { access_token, ... } ────────────│
|
||||
```
|
||||
|
||||
## 接口说明
|
||||
|
||||
### 获取验证码
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
GET /api/captcha
|
||||
```
|
||||
|
||||
响应:
|
||||
|
||||
```json
|
||||
{
|
||||
"code": 0,
|
||||
"ok": true,
|
||||
"msg": "操作成功",
|
||||
"data": {
|
||||
"key": "550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000",
|
||||
"captcha": "..."
|
||||
}
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
- `key`:验证码唯一标识(UUID v4 格式),登录时需回传
|
||||
- `captcha`:Base64 编码的图片,可直接用于 `<img src="...">`
|
||||
|
||||
### 登录时验证
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
POST /api/login
|
||||
Content-Type: application/json
|
||||
|
||||
{
|
||||
"username": "admin",
|
||||
"password": "123456",
|
||||
"code": "AB3K7M",
|
||||
"key": "550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000"
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
### 错误响应
|
||||
|
||||
| 场景 | code | msg |
|
||||
|------|------|-----|
|
||||
| 验证码过期/不存在 | 1 | 验证码错误 |
|
||||
| 验证码不匹配 | 1 | 验证码错误 |
|
||||
| 获取频率超限 | 1 | 请求过于频繁,请等待 N 秒 |
|
||||
|
||||
:::tip 验证码错误统一提示
|
||||
无论验证码是过期、不存在还是不匹配,统一提示"验证码错误",不暴露具体原因,防止攻击者探测。
|
||||
:::
|
||||
|
||||
### Redis 存储结构
|
||||
|
||||
```text
|
||||
Redis Key 格式:
|
||||
|
||||
captcha:{uuid-key}
|
||||
值:验证码小写(如 "ab3k7m")
|
||||
TTL:300 秒(5分钟)
|
||||
|
||||
captcha_rate:{client-ip}
|
||||
值:请求次数计数
|
||||
TTL:60 秒(窗口期)
|
||||
```
|
||||
|
||||
```text
|
||||
示例:
|
||||
captcha:550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000 → "ab3k7m" (TTL 300s)
|
||||
captcha_rate:192.168.1.1 → "3" (TTL 60s)
|
||||
```
|
||||
|
||||
## 核心代码
|
||||
|
||||
```php
|
||||
// app/service/CaptchaService.php
|
||||
|
||||
class CaptchaService
|
||||
{
|
||||
/**
|
||||
* 生成验证码
|
||||
*
|
||||
* @return array ['key' => 'UUID标识', 'captcha' => 'Base64图片']
|
||||
*/
|
||||
public static function generate(): array
|
||||
{
|
||||
// 1. 从配置读取字符集和长度(默认 6 位,字符集去除易混淆字符 0O、1lI)
|
||||
$length = (int)env('captcha.captcha_length', 6);
|
||||
$chars = env('captcha.captcha_chars', 'ABCDEFGHJKLMNPQRSTUVWXYZ2346789');
|
||||
$expire = (int)env('captcha.captcha_expire', 300);
|
||||
|
||||
// 2. 生成随机字符
|
||||
$code = '';
|
||||
$charsLen = strlen($chars);
|
||||
for ($i = 0; $i < $length; $i++) {
|
||||
$code .= $chars[random_int(0, $charsLen - 1)];
|
||||
}
|
||||
|
||||
// 3. 生成 UUID v4 格式的唯一标识
|
||||
$key = self::uuid();
|
||||
|
||||
// 4. 存入 Redis(小写存储,5 分钟过期)
|
||||
$redis = self::getRedis();
|
||||
$redis->setex(self::KEY_PREFIX . $key, $expire, strtolower($code));
|
||||
|
||||
// 5. 从配置读取图片尺寸,渲染验证码图片并转为 base64
|
||||
$width = (int)env('captcha.captcha_image_width', 160);
|
||||
$height = (int)env('captcha.captcha_image_height', 50);
|
||||
$imageBase64 = self::renderImage($code, $width, $height);
|
||||
|
||||
return [
|
||||
'key' => $key,
|
||||
'captcha' => $imageBase64,
|
||||
];
|
||||
}
|
||||
|
||||
/**
|
||||
* 验证码防刷检查(滑动窗口计数)
|
||||
*
|
||||
* @param string $clientIp 客户端 IP
|
||||
* @return int 剩余等待秒数,0 表示可继续请求
|
||||
*/
|
||||
public static function checkRateLimit(string $clientIp): int
|
||||
{
|
||||
$window = (int)env('captcha.captcha_rate_window', 60);
|
||||
$limit = (int)env('captcha.captcha_rate_limit', 10);
|
||||
|
||||
$redis = self::getRedis();
|
||||
$rateKey = self::RATE_KEY_PREFIX . $clientIp;
|
||||
$count = (int)$redis->get($rateKey);
|
||||
|
||||
if ($count >= $limit) {
|
||||
$ttl = $redis->ttl($rateKey);
|
||||
return $ttl > 0 ? $ttl : $window;
|
||||
}
|
||||
|
||||
$redis->incr($rateKey);
|
||||
if ($count === 0) {
|
||||
$redis->expire($rateKey, $window);
|
||||
}
|
||||
|
||||
return 0;
|
||||
}
|
||||
|
||||
/**
|
||||
* 验证验证码(一次性使用)
|
||||
*
|
||||
* @param string $key 验证码 key
|
||||
* @param string $code 用户输入的验证码
|
||||
* @param bool $deleteVerify 验证后是否删除
|
||||
* @return bool 是否验证通过
|
||||
*/
|
||||
public static function verify(string $key, string $code, bool $deleteVerify = true): bool
|
||||
{
|
||||
if (empty($code)) {
|
||||
return false;
|
||||
}
|
||||
|
||||
// 万能验证码:配置了且匹配则跳过验证
|
||||
$bypassCode = env('captcha.captcha_bypass_code', '');
|
||||
if (!empty($bypassCode) && strtolower($code) === strtolower($bypassCode)) {
|
||||
return true;
|
||||
}
|
||||
|
||||
if (empty($key)) {
|
||||
return false;
|
||||
}
|
||||
|
||||
$redis = self::getRedis();
|
||||
$redisKey = self::KEY_PREFIX . $key;
|
||||
$cachedCode = $redis->get($redisKey);
|
||||
|
||||
if ($cachedCode === null || $cachedCode === false) {
|
||||
return false; // 已过期或不存在
|
||||
}
|
||||
|
||||
// 验证后删除,确保一次性使用
|
||||
if ($deleteVerify) {
|
||||
$redis->del($redisKey);
|
||||
}
|
||||
|
||||
// 大小写不敏感比较(Redis 中已存为小写)
|
||||
return strtolower($code) === $cachedCode;
|
||||
}
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
## 前端集成
|
||||
|
||||
```vue
|
||||
<template>
|
||||
<el-form-item>
|
||||
<el-input v-model="form.captchaCode" placeholder="验证码" />
|
||||
<img :src="captchaImage" @click="refreshCaptcha" style="cursor: pointer;" />
|
||||
</el-form-item>
|
||||
</template>
|
||||
|
||||
<script setup>
|
||||
import { getCaptcha } from '@/api/common/user';
|
||||
|
||||
const captchaImage = ref('');
|
||||
const form = ref({ captchaKey: '', captchaCode: '' });
|
||||
|
||||
const refreshCaptcha = async () => {
|
||||
const res = await getCaptcha();
|
||||
form.value.captchaKey = res.key;
|
||||
captchaImage.value = res.captcha; // 注意:返回字段是 captcha,不是 image
|
||||
};
|
||||
|
||||
onMounted(() => refreshCaptcha());
|
||||
</script>
|
||||
```
|
||||
|
||||
## 环境变量配置
|
||||
|
||||
```ini
|
||||
; .env
|
||||
[CAPTCHA]
|
||||
; 验证码长度(默认 6)
|
||||
CAPTCHA_LENGTH = 6
|
||||
; 字符集(默认已去除易混淆字符 0O、1lI)
|
||||
CAPTCHA_CHARS = ABCDEFGHJKLMNPQRSTUVWXYZ2346789
|
||||
; 过期时间,秒(默认 300)
|
||||
CAPTCHA_EXPIRE = 300
|
||||
; 图片宽度(默认 160)
|
||||
CAPTCHA_IMAGE_WIDTH = 160
|
||||
; 图片高度(默认 50)
|
||||
CAPTCHA_IMAGE_HEIGHT = 50
|
||||
; 字体大小(默认 28)
|
||||
CAPTCHA_FONT_SIZE = 28
|
||||
; 干扰线数量(默认 8)
|
||||
CAPTCHA_NOISE_LINES = 8
|
||||
; 噪点数量(默认 500)
|
||||
CAPTCHA_NOISE_DOTS = 500
|
||||
; 万能验证码(为空时不生效,仅开发/调试环境使用)
|
||||
CAPTCHA_BYPASS_CODE =
|
||||
; 防刷窗口期,秒(默认 60)
|
||||
CAPTCHA_RATE_WINDOW = 60
|
||||
; 窗口期内最大请求数(默认 20)
|
||||
CAPTCHA_RATE_LIMIT = 20
|
||||
```
|
||||
|
||||
## 安全特性
|
||||
|
||||
| 特性 | 说明 | 防御目标 |
|
||||
|------|------|---------|
|
||||
| 一次性使用 | 验证后 `$redis->del()` 删除缓存 | 防止重放攻击 |
|
||||
| 过期机制 | 5 分钟 TTL,超时需重新获取 | 防止长时间尝试破解 |
|
||||
| 大小写不敏感 | 存储转小写,验证时小写比较 | 降低用户输入门槛 |
|
||||
| 去除易混淆字符 | 字符集去掉 0O、1lI | 减少输入错误 |
|
||||
| 防刷限流 | 滑动窗口计数,60 秒内最多 10 次 | 防止暴力获取验证码 |
|
||||
| 万能验证码 | `captcha_bypass_code` 配置 | 开发调试便利 |
|
||||
| UUID v4 key | 验证码标识不可预测 | 防止枚举攻击 |
|
||||
| Base64 图片 | 图片以 Base64 返回 | 避免跨域和 URL 泄露 |
|
||||
|
||||
## 前端集成
|
||||
|
||||
### 登录页完整示例
|
||||
|
||||
```vue
|
||||
<template>
|
||||
<el-form :model="form" :rules="rules" ref="formRef">
|
||||
<el-form-item label="用户名" prop="username">
|
||||
<el-input v-model="form.username" placeholder="请输入用户名" />
|
||||
</el-form-item>
|
||||
|
||||
<el-form-item label="密码" prop="password">
|
||||
<el-input v-model="form.password" type="password" placeholder="请输入密码" />
|
||||
</el-form-item>
|
||||
|
||||
<el-form-item label="验证码" prop="code">
|
||||
<div style="display: flex; gap: 10px;">
|
||||
<el-input v-model="form.code" placeholder="请输入验证码"
|
||||
style="flex: 1;" @keyup.enter="handleLogin" />
|
||||
<img :src="captchaImage" @click="refreshCaptcha"
|
||||
style="cursor: pointer; height: 40px;" title="点击刷新" />
|
||||
</div>
|
||||
</el-form-item>
|
||||
|
||||
<el-form-item>
|
||||
<el-button type="primary" @click="handleLogin" :loading="loading">
|
||||
登录
|
||||
</el-button>
|
||||
</el-form-item>
|
||||
</el-form>
|
||||
</template>
|
||||
|
||||
<script setup lang="ts">
|
||||
import { getCaptcha } from '@/api/common/user';
|
||||
import { useUserStore } from '@/store/modules/user';
|
||||
import { ElMessage } from 'element-plus';
|
||||
|
||||
const userStore = useUserStore();
|
||||
const router = useRouter();
|
||||
|
||||
const formRef = ref();
|
||||
const loading = ref(false);
|
||||
const captchaImage = ref('');
|
||||
|
||||
const form = ref({
|
||||
username: '',
|
||||
password: '',
|
||||
code: '',
|
||||
key: '',
|
||||
});
|
||||
|
||||
const rules = {
|
||||
username: [{ required: true, message: '请输入用户名', trigger: 'blur' }],
|
||||
password: [{ required: true, message: '请输入密码', trigger: 'blur' }],
|
||||
code: [{ required: true, message: '请输入验证码', trigger: 'blur' }],
|
||||
};
|
||||
|
||||
// 获取验证码
|
||||
const refreshCaptcha = async () => {
|
||||
const res = await getCaptcha();
|
||||
form.value.key = res.key;
|
||||
captchaImage.value = res.captcha;
|
||||
};
|
||||
|
||||
// 登录
|
||||
const handleLogin = async () => {
|
||||
await formRef.value.validate();
|
||||
loading.value = true;
|
||||
|
||||
try {
|
||||
await userStore.login(form.value);
|
||||
ElMessage.success('登录成功');
|
||||
router.push('/');
|
||||
} catch (e: any) {
|
||||
// 登录失败(包括验证码错误),刷新验证码
|
||||
ElMessage.error(e.message || '登录失败');
|
||||
refreshCaptcha();
|
||||
form.value.code = '';
|
||||
} finally {
|
||||
loading.value = false;
|
||||
}
|
||||
};
|
||||
|
||||
onMounted(() => refreshCaptcha());
|
||||
</script>
|
||||
```
|
||||
|
||||
### 刷新验证码的时机
|
||||
|
||||
| 时机 | 说明 |
|
||||
|------|------|
|
||||
| 页面加载时 | `onMounted` 自动获取 |
|
||||
| 点击图片时 | 用户手动刷新 |
|
||||
| 登录失败后 | 自动刷新并清空输入 |
|
||||
| 验证码过期后 | 用户点击图片重新获取 |
|
||||
|
||||
## 环境配置建议
|
||||
|
||||
### 开发环境
|
||||
|
||||
```ini
|
||||
[CAPTCHA]
|
||||
; 万能验证码,方便调试(登录时输入此码即可跳过验证码)
|
||||
CAPTCHA_BYPASS_CODE = 888888
|
||||
; 验证码长度可以短一些
|
||||
CAPTCHA_LENGTH = 4
|
||||
```
|
||||
|
||||
### 生产环境
|
||||
|
||||
```ini
|
||||
[CAPTCHA]
|
||||
; 不设置万能验证码(留空)
|
||||
CAPTCHA_BYPASS_CODE =
|
||||
; 标准 6 位验证码
|
||||
CAPTCHA_LENGTH = 6
|
||||
; 适当降低防刷限制
|
||||
CAPTCHA_RATE_WINDOW = 60
|
||||
CAPTCHA_RATE_LIMIT = 10
|
||||
; 图片尺寸和干扰强度
|
||||
CAPTCHA_IMAGE_WIDTH = 160
|
||||
CAPTCHA_IMAGE_HEIGHT = 50
|
||||
CAPTCHA_NOISE_LINES = 8
|
||||
CAPTCHA_NOISE_DOTS = 500
|
||||
```
|
||||
Reference in New Issue
Block a user